Benelli M4 vs Benelli Nova Speed – porównanie strzelb gładkolufowych 12/76

Dwie filozofie, jedno nazwisko

Jeśli stoisz przed wyborem między tymi dwiema strzelbami, prawdopodobnie zadajesz sobie niewłaściwe pytanie. Nie chodzi o to, która jest lepsza – bo obie są znakomite w tym, do czego je zaprojektowano. Chodzi o to, którą z nich będziesz naprawdę używał. Żeby to zrozumieć, trzeba cofnąć się do początku.

Historia Benelli zaczyna się w 1967 roku w Urbino, choć pomysł chodził braciom Benelli po głowie już od lat czterdziestych. Byli zapalonymi myśliwymi i jednocześnie inżynierami – a to połączenie rzadko kończy się na kompromisach. Uznali, że przyszłość broni śrutowej leży w konstrukcjach półautomatycznych, i zatrudnili do tego Bruna Civolaniego z Bolonii. Efektem był mechanizm bezwładnościowy, który zamiast układu gazowego wykorzystywał energię odrzutu. Prosty, czysty, wyjątkowo szybki.

Co ciekawe, żadna z bohaterek tego tekstu nie korzysta z tego rozwiązania. M4 działa na gaz, Nova Speed przeładowuje się ręcznie. Firma, która zbudowała swoją legendę na systemie bezwładnościowym, dwa razy świadomie z niego zrezygnowała – bo obie te konstrukcje powstały pod konkretne, bardzo różne zamówienia.

M4 narodził się jako odpowiedź na przetarg amerykańskiego Korpusu Piechoty Morskiej, który szukał strzelby zdolnej działać w błocie, piachu i słonej wodzie, gdzie system bezwładnościowy bywa kapryśny przy słabszej amunicji. Nova Speed powstała natomiast z rozmów z zawodnikami strzelectwa dynamicznego, którym zależało wyłącznie na jednym: żeby doładować magazynek szybciej niż rywal. Dwa różne problemy, dwa różne rozwiązania.

Benelli M4 – strzelba, która przeszła 25 000 strzałów

Strzelba Benelli M4 w wersji S.90 to dokładnie ta konstrukcja, która w sierpniu 1998 roku trafiła na poligon Aberdeen Proving Ground jako XM1014 i wyszła z tamtejszych testów zwycięsko. Pustynia, las, bagna, Arktyka, a na koniec próba zniszczeniowa: dwadzieścia pięć tysięcy strzałów bez poważniejszych problemów. Od tego czasu funkcjonuje w wojsku amerykańskim jako M1014 i nie doczekała się poważnego następcy.

Rodzina M4 jest dziś szeroka – w ofercie znajdziesz między innymi wersje Benelli M4 Tactical, T-Pro i S.90, różniące się wykończeniem oraz szczegółami wyposażenia. W tym porównaniu opieramy się na wersji M4 S.90, bo to ona jest bezpośrednim potomkiem tamtej przetargowej strzelby.

Serce układu: system A.R.G.O.

Skrót rozwija się jako Auto Regulating Gas Operated i to nie jest marketingowa ozdoba. W klasycznym półautomacie gazowym gazy prochowe odprowadzane są długim kanałem wzdłuż lufy do tłoka umieszczonego pod łożem. Im dłuższa droga, tym więcej miejsc, w których osadza się nagar. W M4 zastosowano dwa krótkie tłoki umieszczone tuż przy komorze nabojowej – tam, gdzie gazy są najgorętsze i pod najwyższym ciśnieniem – pracujące niezależnie i samoczynnie dostosowujące się do parametrów konkretnego naboju.

Praktyczne konsekwencje są dwie i obie są istotne. Po pierwsze, broń pracuje bez żadnej regulacji zarówno z najsłabszymi nabojami sportowymi 12/70, jak i z najmocniejszymi ładunkami magnum 12/76 – nie wymaga to przestawiania regulatora ani wymiany elementów. Po drugie, układ gazowy jest krótki i samooczyszczający się, więc niewiele jest miejsc, w których nagar mógłby się nagromadzić na tyle, żeby zatrzymać mechanizm. To dlatego M4 zyskał reputację broni wyjątkowo odpornej na zaniedbania w konserwacji – co oczywiście nie zwalnia z regularnego czyszczenia.

Co dokładnie dostajesz w wersji S.90?

Kaliber 12/76. Lufa fosforowana, dostępna w dwóch długościach: 47 cm albo 36 cm – do wyboru przy zamówieniu. Magazynek rurowy mieści sześć naboi 12/76 lub siedem naboi 12/70. Masa broni to 3800 g, więc M4 jest odczuwalnie cięższy od pompki – i to jest cena, którą płacisz za automatykę.

Przyrządy celownicze typu Ghost Ring osadzone są na szynie Picatinny, co oznacza, że możesz je zostawić albo zastąpić kolimatorem czy latarką bez żadnych przeróbek. Kolba jest teleskopowa, z uchwytem pistoletowym, wykonana z technopolimeru z litą gumową stopką – długość naciągu regulujesz przyciskiem, w kilka sekund, pod swój wzrost i pod to, czy strzelasz w koszulce, czy w kamizelce. Drop at heel wynosi 65 mm, drop at comb 42 mm.

Jedna rzecz, o której warto wiedzieć wcześniej: opór spustu wynosi 3500 g. To sporo. W broni pomyślanej pierwotnie do zastosowań służbowych ciężki spust jest funkcją bezpieczeństwa, nie niedopatrzeniem – ale przy strzelaniu precyzyjnym będzie Ci przeszkadzał bardziej, niż się spodziewasz.

Benelli Nova Speed – pompka zbudowana pod stoper

Benelli Nova Speed to zupełnie inna opowieść. Tu nie ma żadnej automatyki – przeładowujesz ruchem czółenka, tak jak w każdej pompce od stu lat. Cała inżynieria poszła w coś innego: w to, żeby ten ruch był możliwie krótki i płynny, i żeby doładowywanie magazynka przebiegało błyskawicznie.

Monolityczna konstrukcja, czyli nietypowe podejście do wytrzymałości

Rodzina Nova wyróżnia się rozwiązaniem, którego nie spotkasz u większości konkurentów: komora zamkowa i osada stanowią jeden element wykonany z polimeru wzmocnionego włóknem szklanym. Nie ma połączeń śrubowych, które mogłyby się poluzować po kilku tysiącach strzałów, nie ma szczelin, w których zbiera się wilgoć. Wewnątrz kryje się stalowa klamra stabilizująca przenosząca obciążenia. Efekt to konstrukcja, która znosi upadki, deszcz i intensywne użytkowanie znacznie lepiej, niż sugerowałoby słowo „polimer".

Trzy technologie, które faktycznie czuć

Kolba z technopolimeru wyposażona jest w system ComforTech 3 – zestaw elastycznych modułów absorbujących odrzut w trzech kierunkach. Producent podaje redukcję odczuwalnego odrzutu rzędu 47–50% względem standardowej kolby. Przy jednym strzale to różnica przyjemna. Przy dwustu w ciągu treningu to różnica między świeżym ramieniem a bolesnym śladem, który przypomina o sobie przez tydzień.

Do tego dochodzi CombTech – opatentowana, elastyczna wkładka w baku kolby, chroniąca policzek przed uderzeniem przy strzale. Brzmi jak detal, dopóki nie postrzelasz serii ciężkiej amunicji z twardej kolby. Trzecim elementem są panele AirTouch na łożu i chwycie: perforowana faktura, która wentyluje dłoń i zapewnia pewny chwyt również w mokrych rękawicach.

Dane, które robią różnicę

Lufa oksydowana, do wyboru w wersji 61 cm albo 66 cm, wyposażona w stalową szynę wentylowaną ze składaną szczerbiną oraz długą, czerwoną muszkę światłowodową. Magazynek rurowy mieści dziewięć naboi 12/76 lub dziesięć naboi 12/70 – i to jest liczba, która definiuje charakter tej broni. Masa wynosi 3300 g, opór spustu 2500 g, czyli o cały kilogram mniej niż w M4. W zestawie znajdziesz pięć wymiennych czoków z kluczem, zestaw do regulacji kolby, olej Ben Oil i komplet dokumentacji. Nova Speed jest gotowa do startu w zawodach bezpośrednio po wyjęciu z pudełka – i to nie jest deklaracja marketingowa, tylko opis stanu faktycznego.

Benelli M4 vs Benelli Nova Speed – porównanie parametrów

Zestawienie najważniejszych danych obu konstrukcji. Warto na nie patrzeć nie jak na ranking, tylko jak na dwa różne zestawy kompromisów.

Ceny broni palnej zmieniają się wraz z kursem euro i dostępnością u importera, dlatego aktualne kwoty i stan magazynowy najlepiej sprawdzić bezpośrednio na kartach produktów.

Którą lufę wybrać w każdym z modeli?

Obie strzelby zamawia się z wyborem długości lufy i to jest decyzja, nad którą warto się zatrzymać dłużej niż nad wersją kolorystyczną.

W przypadku M4 wybierasz między 47 a 36 cm. Wersja 47 cm to konfiguracja klasyczna, znana z fotografii z Iraku i Afganistanu, i to ona jest rozsądniejszym wyborem dla większości osób: lepszy balans, dłuższa linia celowania, znośniejszy huk. Wersja 36 cm daje broń wyjątkowo zwrotną, którą obrócisz w ciasnej przestrzeni bez zaczepiania o otoczenie – ale płacisz za to głośniejszym strzałem, mocniejszym błyskiem i trudniejszym prowadzeniem celu ruchomego.

W Nova Speed wybierasz między 61 a 66 cm. Różnica jest subtelniejsza i sprowadza się do balansu. Krótsza lufa oznacza szybsze przenoszenie broni między celami, dłuższa – spokojniejsze prowadzenie i większą bezwładność, która pomaga przy płynnym śledzeniu celu. Zawodnicy dobierają to pod konkretną konkurencję i pod własny styl; jeśli dopiero zaczynasz, 61 cm będzie bezpieczniejszym punktem startowym.

Co te różnice oznaczają na osi strzeleckiej?

Tabela to jedno, a odczucia przy broni to drugie. Przejdźmy do tego, co realnie odczujesz podczas strzelania.

Tempo strzelania

Tu przewaga M4 jest bezdyskusyjna. Półautomat nie wymaga od Ciebie niczego poza ściągnięciem języka spustowego – broń sama wyrzuca łuskę i podaje kolejny nabój. Przy strzelaniu do wielu celów w krótkim czasie to przewaga, której pompką nie zniwelujesz żadnym treningiem.

Jest jednak druga strona medalu. Przeładowanie ręczne oznacza, że kontrolujesz cykl w stu procentach. Nie ma sytuacji, w której broń nie przeładowała się z powodu zbyt słabej amunicji, bo to Twoja ręka wykonuje pracę. Zawodnicy strzelectwa dynamicznego uczą się przeładowywać pompkę w trakcie powrotu broni po odrzucie, praktycznie bez straty czasu – ale to umiejętność, którą trzeba wypracować.

Doładowywanie magazynka

I tutaj role się odwracają. Dziewięć naboi w rurze Nova Speed wobec sześciu w M4 to różnica, która na torze IPSC decyduje o wyniku – trzy naboje mniej to jedno doładowanie więcej na przebiegu. Do tego dochodzi powiększony i podcięty port ładowania oraz krótki skok czółenka; wszystko podporządkowano temu, żeby uzupełnianie magazynka przebiegało szybko i płynnie.

Spust

Kilogram różnicy w oporze spustu to nie jest szczegół dla purystów. 2500 g w Nova Speed wobec 3500 g w M4 przekłada się bezpośrednio na to, jak łatwo utrzymasz przyrządy na celu w momencie strzału. Przy strzelaniu dynamicznym, gdzie liczy się szybkie i czyste ściągnięcie, lżejszy spust pompki jest realną przewagą.

Odrzut i komfort dłuższej sesji

Paradoksalnie to lżejsza broń jest wygodniejsza w dłuższym strzelaniu. Nova Speed waży pół kilograma mniej od M4, ale ComforTech 3 i CombTech nadrabiają tę różnicę z nawiązką. Po dwustu strzałach z Nova Speed ramię jest w znacznie lepszym stanie, niż można by się spodziewać. M4 amortyzuje odrzut częściowo pracą układu gazowego i wyższą masą, ale nie ma dedykowanego systemu tłumiącego w kolbie.

Która strzelba jest bardziej niezawodna?

Pompka ma jedną fundamentalną przewagę, o której warto pamiętać: wystrzeli każdą amunicję, którą da się załadować do komory. Nabój sportowy o minimalnym ładunku, ciężki magnum, amunicja specjalistyczna – dla Nova Speed nie ma to znaczenia, bo cykl przeładowania napędza Twoja ręka, a nie energia strzału.

M4 z systemem A.R.G.O. radzi sobie z tym zagadnieniem lepiej niż praktycznie każdy inny półautomat gazowy – producent wprost deklaruje bezawaryjną pracę zarówno z najsłabszymi nabojami 12/70, jak i z najmocniejszymi ładunkami magnum, bez jakiejkolwiek regulacji. To ta cecha zdecydowała o wygranym przetargu. Mimo to każda broń samopowtarzalna ma dolny próg energii, więc jeśli planujesz strzelać najtańszą dostępną amunicją treningową, warto przetestować konkretną partię przed zakupem większej ilości.

Kwestia czyszczenia wypada podobnie po obu stronach, choć z różnych powodów. Nova Speed jest prosta – mniej elementów, brak układu gazowego, monolityczna konstrukcja bez trudno dostępnych zakamarków. M4 ma układ gazowy, ale krótki i samooczyszczający się. Niezależnie od modelu, regularna konserwacja to podstawa – szerzej pisaliśmy o tym w poradniku o prawidłowym czyszczeniu broni.

Czy z Benelli M4 lub Nova Speed można polować?

To pytanie pada regularnie i odpowiedź bywa dla wielu zaskoczeniem, więc rozstrzygnijmy je rzetelnie. Kluczowy jest § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz. Przepis dopuszcza do polowania wyłącznie myśliwską broń palną długą centralnego zapłonu o lufach gwintowanych lub gładkich, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów, przy czym do magazynka broni samopowtarzalnej wolno załadować jednorazowo najwyżej dwa naboje.

Przełóżmy to na nasze dwie strzelby. Nova Speed z magazynkiem na dziewięć naboi pozwala po maksymalnym załadowaniu oddać dziesięć strzałów. M4 S.90 z sześcionabojowym magazynkiem i nabojem w komorze daje siedem. Obie przekraczają limit z rozporządzenia, więc żadna z nich nie spełnia warunku konstrukcyjnego dla broni dopuszczonej do polowania.

Wniosek jest prosty: to broń sportowa i taktyczna, nie myśliwska. Karta produktowa Nova Speed wprost zresztą wskazuje kategorię pozwolenia jako sportową. Jeśli szukasz strzelby na polowanie, to zupełnie inna półka i inna rozmowa – warto zacząć od naszego przeglądu rodzajów broni myśliwskiej oraz kategorii broni myśliwskiej śrutowej.

Jakie pozwolenie będzie potrzebne?

Skoro obie strzelby wypadają z kategorii myśliwskiej, w grę wchodzą przede wszystkim dwie ścieżki: pozwolenie do celów sportowych i pozwolenie do celów kolekcjonerskich.

Ścieżka sportowa oznacza przynależność do klubu strzeleckiego, patent strzelecki i licencję zawodniczą Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego. To dłuższa droga, ale daje realne korzyści: możesz startować w zawodach, strzelać regularnie i rozwijać umiejętności. Dla Nova Speed to naturalny i właściwie jedyny sensowny wybór, bo ta broń została zaprojektowana dokładnie pod te dyscypliny.

Ścieżka kolekcjonerska jest formalnie prostsza i wielu posiadaczy M4 wybiera właśnie ją. Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach związanych z tym, gdzie i jak można używać broni posiadanej w celu kolekcjonerskim. Szczegółowo omawiamy wszystkie rodzaje pozwoleń w tekście o tym, jak zdobyć pozwolenie na broń.

Niezależnie od ścieżki: broń palna, amunicja i istotne części broni sprzedawane są wyłącznie w sklepie stacjonarnym, za okazaniem pozwolenia i zaświadczenia uprawniającego do nabycia konkretnej jednostki. Oferta prezentowana w internecie ma charakter poglądowy.

Ile naprawdę kosztuje każda z tych strzelb?

Sama cena broni to tylko początek rachunku. M4 kosztuje mniej więcej półtora raza tyle, co Nova Speed – ale warto rozłożyć tę różnicę na czynniki, bo nie kończy się na metce.

Nova Speed przychodzi kompletna: pięć czoków z kluczem, zestaw do regulacji kolby, olej. Nie musisz dokupować niczego, żeby wystartować w zawodach. M4 S.90 dostajesz z jednym czokiem, więc komplet zwężeń trzeba doliczyć osobno. Do tego szyna Picatinny wprost zachęca do dołożenia kolimatora czy latarki, a te potrafią podnieść koszt zakupu o kolejne tysiące złotych.

Doliczyć trzeba też eksploatację. Kaliber 12 nie należy do najtańszych w treningu, a przy strzelectwie dynamicznym zużycie amunicji jest znaczne. Do tego futerał lub walizka transportowa, ochronniki słuchu – przy krótkiej lufie M4 absolutnie obowiązkowe – okulary i szafa spełniająca wymogi przechowywania. Warto uwzględnić to w budżecie od początku, a nie odkrywać po zakupie.

Którą strzelbę wybrać? Werdykt

Czas na konkrety. Poniżej cztery profile, w których większość osób się odnajdzie.

Startujesz lub chcesz startować w strzelectwie dynamicznym?

Nova Speed, bez wahania. Dziewięcionabojowy magazynek, podcięty port ładowania, krótki skok czółenka, lżejszy spust i ComforTech 3 to zestaw zaprojektowany dokładnie pod tę dyscyplinę. Do tego niższa cena, która zostawia budżet na amunicję – a w strzelectwie dynamicznym to regularny trening buduje wynik, nie sama broń. Jeśli dopiero zaczynasz, zajrzyj do naszego przewodnika po strzelectwie dynamicznym.

Szukasz broni na regularny trening i przyjemność ze strzelania?

Również Nova Speed. Niższy koszt wejścia, komfort przy dłuższych sesjach, prostota obsługi i konserwacji, tolerancja na każdą amunicję i komplet czoków w zestawie. To strzelba, którą będziesz chciał zabierać na strzelnicę częściej – a to jest jedyne kryterium, które naprawdę się liczy.

Zależy Ci na maksymalnym tempie i możliwościach konfiguracji?

M4 S.90. Półautomat daje przewagę w tempie, której pompka nie zniweluje, teleskopowa kolba pozwala dopasować broń do sylwetki i wyposażenia, a szyna Picatinny – zbudować konfigurację pod własne potrzeby. Trzeba się liczyć z wyższą ceną, większą masą, cięższym spustem i mniejszym magazynkiem, ale w zamian otrzymujesz konstrukcję sprawdzoną w warunkach, o jakich większość strzelb nigdy nie słyszała.

Budujesz kolekcję albo od zawsze chciałeś mieć M4?

M4 S.90 – w tym scenariuszu wybór jest oczywisty. To wersja bezpośrednio wywodząca się z tej, która przeszła testy w Aberdeen i trafiła do Korpusu Piechoty Morskiej jako M1014. Broń o statusie ikony, która nie traci na wartości i od lat rozbudza wyobraźnię strzelców. Czasem najlepszym argumentem za zakupem jest po prostu wrażenie, jakie robi dana konstrukcja – i jest to argument w pełni uzasadniony.

Pełny przegląd dostępnych modeli tej marki znajdziesz w ofercie Benelli w naszym sklepie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy Benelli M4 jest lepszy od Nova Speed?

Nie da się na to odpowiedzieć bez kontekstu, bo obie strzelby zaprojektowano do innych zadań. M4 jest szybszy w oddawaniu kolejnych strzałów, ma teleskopową kolbę i szynę Picatinny pod optykę. Nova Speed ma pojemniejszy magazynek, lżejszy spust, skuteczniejszy system redukcji odrzutu i kosztuje wyraźnie mniej. Do strzelectwa dynamicznego przewagę ma Nova Speed, do zastosowań taktycznych i kolekcji – M4.

Ile naboi mieści Benelli Nova Speed, a ile Benelli M4?

Magazynek Nova Speed mieści dziewięć naboi 12/76 albo dziesięć naboi 12/70. Benelli M4 S.90 mieści sześć naboi 12/76 lub siedem naboi 12/70. Ta różnica trzech naboi na torze IPSC oznacza jedno doładowanie więcej na przebiegu, dlatego Nova Speed jest tak popularna wśród zawodników.

Czy z Benelli M4 lub Nova Speed można polować?

Nie. Rozporządzenie o szczegółowych warunkach wykonywania polowania dopuszcza wyłącznie broń, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów. Nova Speed pozwala oddać dziesięć, M4 S.90 siedem, więc obie przekraczają ten limit. To broń sportowa i taktyczna, nie myśliwska.

Jaką długość lufy wybrać w Benelli M4?

M4 S.90 dostępny jest z lufą 47 cm lub 36 cm. Wersja 47 cm to konfiguracja klasyczna, z lepszym balansem, dłuższą linią celowania i znośniejszym hukiem – dla większości osób będzie rozsądniejszym wyborem. Wersja 36 cm daje broń wyjątkowo zwrotną w ciasnych przestrzeniach, kosztem głośniejszego strzału i trudniejszego prowadzenia celu ruchomego.

Czym jest system A.R.G.O. w strzelbie Benelli M4?

A.R.G.O. to skrót od Auto Regulating Gas Operated. W odróżnieniu od klasycznych układów gazowych z długim kanałem, w M4 zastosowano dwa krótkie tłoki umieszczone tuż przy komorze nabojowej, które samoczynnie dostosowują się do ciśnienia gazów konkretnego naboju. Dzięki temu broń pewnie działa zarówno z najsłabszą amunicją sportową, jak i z ładunkami magnum, bez żadnej regulacji, a krótka droga gazów oznacza mniejsze gromadzenie się nagaru.

Podsumowanie

Benelli M4 i Benelli Nova Speed łączy nazwisko producenta i kaliber 12/76 – i na tym podobieństwa w zasadzie się kończą. M4 S.90 to samopowtarzalna konstrukcja z systemem gazowym A.R.G.O., sprawdzona w wymagających warunkach służbowych, cięższa i droższa, ale bezkonkurencyjna w tempie ognia i możliwościach konfiguracji. Nova Speed to lżejsza i tańsza strzelba powtarzalna zaprojektowana pod strzelectwo dynamiczne: pojemniejszy magazynek, lżejszy spust i system ComforTech 3 czynią z niej narzędzie gotowe do zawodów bezpośrednio po wyjęciu z pudełka.

Sprowadzając całe porównanie do jednego zdania: do strzelectwa dynamicznego i regularnego treningu lepszym wyborem będzie Nova Speed, do konfiguracji taktycznych i kolekcji – M4. Obie strzelby wymagają pozwolenia sportowego lub kolekcjonerskiego i żadna nie jest dopuszczona do polowania, dlatego decyzję warto zacząć od pytania o własne uprawnienia, a dopiero potem o sprzęt.

Przy okazji polecamy

• 🔗 Strzelectwo sportowe – kompletny poradnik dla początkujących
• 🔗 Jak przygotować się do wyjścia na strzelnicę
• 🔗 Jak dobrać futerał na broń? Praktyczny poradnik